އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ގިނަ މީހުންގެ ދުވަސް ފެށެނީ ފޯނުގެ އެލާމާއެކު، ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ނޮޓިފިކޭޝަންތައް ޗެކްކުރުމުންނެވެ. ނިދަން އޮށޯވެ އޮވެވެސް އެތައް އިރަކު ފޯނާ ކުޅެން ތިބެވެއެވެ. މިއީ މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ އާންމު ދިރިއުޅުމުގެ އާދައަކަށް ވެފައިވާ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، މިގޮތަށް ހޭދަކުރެވޭ ވަގުތުތަކުގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ސިކުނޑިއަށް ވަރުބަލިކަން އިހުސާސްވެ، އުފާވެރިކަން ގެއްލެމުންދާ ކަމީ ގަބޫލުކުރަން ޖެހޭ ހަގީގަތެކެވެ.

ޑޭޓާރިޕޯޓަލް އިން 2026 ވަނަ އަހަރު އާންމުކޮށްފައިވާ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ދުނިޔޭގެ ނިސްބަތުން ބޮޑެތި މީހުން ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް އެވްރެޖްކޮށް 6 ގަޑިއިރާއި 51 މިނެޓު ސްކްރީނަށް ބަލަން ހޭދަކުރެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން ޒުވާނުން ނުވަތަ "ޖެން ޒީ" އަށް ނިސްބަތްވާ ކުދިން ދުވާލަކު 9 ގަޑިއިރަށްވުރެ ގިނަ ވަގުތު ސްކްރީނަށް ބަލަން ހޭދަކުރެއެވެ. މިހާ ގިނަ ވަގުތު ޑިޖިޓަލް ވަސީލަތްތަކުގައި ހޭދަކުރުމަކީ އިންސާނާގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަށް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރާ ކަމެއް ކަމަށް ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ. އެމެރިކާގެ ޒުވާނުންގެ ތެރެއިން 45 އިންސައްތަ މީހުން ބުނާ ގޮތުގައި ސްކްރީން ޓައިމް ގިނަވުމުގެ ސަބަބުން އެމީހުންގެ ސަމާލުކަން ދިނުމުގެ ގާބިލުކަމަށް ވަނީ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކޮށްފައެވެ.

ސްކްރީނަށް ދެވިހިފުމާއި ނަފްސާނީ އަސަރުތައް

ސްކްރީނަށް ބަލަން ހޭދަކުރާ ވަގުތު ގިނަވުމަކީ ސިކުނޑީގެ މަސައްކަތްތަކަށް ބަދަލުތަކެއް ގެނުވާ ކަމެކެވެ. ޖޯޖްޓައުން ޔުނިވަސިޓީގެ ސައިކޮލޮޖީ ޕްރޮފެސަރެއް ކަމަށްވާ ކޮސްޓާޑިން ކުޝްލެވް ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، ސޯޝަލް މީޑިއާއާއި ގޭމްތަކުގެ ސަބަބުން ސިކުނޑިއަށް ކުދިކުދި "ޑޯޕަމީން" ބާސްޓްތަކެއް ލިބެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން އެ ކަންކަމަށް މީހާ ދެވިހިފާ ގޮތްވެއެވެ. ޖަރުމަނުވިލާތުގެ ޔުނިވަސިޓީ އޮފް ޑުއިސްބާގް-އެސެން އިން 2025 ވަނަ އަހަރު 900 މީހުން ބައިވެރިކޮށްގެން ކޮށްފައިވާ ދިރާސާއަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، އިންޓަނެޓުގައި ހައްދެއް ނެތި ވަގުތު ހޭދަކުރާ މީހުންގެ މެދުގައި ސްޓްރެސް ލެވެލް މަތިވެ، މޫޑު ގޯސްވުން އާންމުވެއެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ އެހެނިހެން މުހިންމު ކަންކަމަށް ފަރުވާކުޑަކުރެވޭކަންވެސް އެ ދިރާސާއިން ވަނީ ހާމަވެފައެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ސޯޝަލް މީޑިއާގައި އެހެން މީހުންގެ ދިރިއުޅުމާ އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން އަޅައި ކިޔުމަކީވެސް ނުތަނަވަސްކަން އުފެދޭ ކަމެކެވެ. ހެކެންސެކް މެރީޑިއަން ހެލްތުގެ ޑޮކްޓަރެއް ކަމަށްވާ ޑރ. ކެއި ބުނި ގޮތުގައި، ސޯޝަލް މީޑިއާގައި އެހެން މީހުންގެ އުފާވެރި މަންޒަރުތައް ފެނުމުން، އަމިއްލަ ނަފްސާމެދު ދެރަވުމާއި އެންޒައިޓީ އުފެދުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ. އަދި ނިދުމުގެ ކުރިން ސްކްރީނަށް ބެލުމަކީ ނިދަން އުނދަގޫވާ ކަމެއް ކަމަށް ބީއެމްސީ މެޑިސިން އިން 2024 ވަނަ އަހަރު 30 އަށްވުރެ ގިނަ ދިރާސާގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އާންމުކުރި ރިޕޯޓެއްގައި ބުނެފައިވެއެވެ. އެ ރިޕޯޓުގައިވާ ގޮތުން، ރޭގަނޑު ސްކްރީނަށް ބަލާ ކޮންމެ އިތުރު ގަޑިއިރަކީ 15 މިނެޓާއި 25 މިނެޓާ ދެމެދުގެ ނިދި ގެއްލިގެންދާ ކަމެކެވެ. ސިކުނޑިއަށް ލިބޭ ގެއްލުމުގެ އިތުރުން، ސްކްރީންތަކުން އަރާ ނޫ އައްޔަކީ (ބްލޫ ލައިޓް) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި ނިދުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ހޯމޯނެއް ކަމަށްވާ މެލަޓޯނިން އުފެއްދުމަށް ހުރަސްއަޅާ އެއްޗެކެވެ.

ޑރ. ގްރާންޓް ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި، މިކަމުގެ ސަބަބުން ނިދަން އުނދަގޫވެ، ނިދީގެ ފެންވަރު ދަށްވެއެވެ. ނިދި މަދުވުމަކީ އެންޒައިޓީއާއި ޑިޕްރެޝަނަށް މަގުފަހިކުރުވާ ކަމެކެވެ. ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާ (ޑަބްލިއުއެޗްއޯ) ގެ ޔޫރަޕް އޮފީހުން ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ޒުވާނުންގެ މެދުގައި ސޯޝަލް މީޑިއާ ބޭނުންކުރުމުގައި މައްސަލަތައް ދިމާވާ ނިސްބަތް ވަނީ 2018 އިން 2022 އަށް 7 އިންސައްތައިން 11 އިންސައްތައަށް އިތުރުވެފައެވެ.

ޑިޖިޓަލް ޑިޓޮކްސްއަކަށް ދާނެ ގޮތް

ސްކްރީން ޓައިމް މަދުކުރުމަކީ އެއްކޮށް ޓެކްނޮލޮޖީއާ ދުރަށް ދިއުމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެއީ ވަކި ހުދޫދެއްގެ ތެރޭގައި ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކުރުމެވެ. ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް ސްކްރީނަށް ބަލާ ވަގުތު މަދުކުރުމަށްޓަކައި އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރެވިދާނެ ކަމަކީ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ވަކި އުސޫލުތަކެއް ކަނޑައެޅުމެވެ. މިގޮތުން، ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ފޯނު ބޭނުންނުކުރާނެ ވަކި ވަގުތުތަކެއް ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ. ޕްރޮފެސަރު ކުޝްލެވްގެ ދިރާސާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި، ފުރިހަމަ ޑިޖިޓަލް ޑިޓޮކްސްއަކަށް ނުދިޔަ ކަމުގައިވިޔަސް، ސްކްރީން ޓައިމް މަދުކޮށްލުމުން ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަށް ބޮޑެތި ފައިދާތަކެއް ކުރެއެވެ. އެ ދިރާސާގައި ބައިވެރިވި މީހުންގެ ތެރެއިން 91 އިންސައްތަ މީހުންގެ ނިދުމާއި ސަމާލުކަން ދިނުމުގެ ގާބިލުކަމަށް ވަނީ ކުރިއެރުން ލިބިފައެވެ.

ޑރ. ކެއި ލަފާދޭ ގޮތުގައި، ޑިޖިޓަލް ޑިޓޮކްސްއެއް ފެށުމަށްޓަކައި އަމިއްލަ ނަފްސު އެސެސްކޮށް، ކަސްރަތުކުރުމާއި ބޭރުގައި ވަގުތު ހޭދަކުރުން ފަދަ ކަންކަމަށް ވަގުތު ހުސްކުރުން މުހިންމެވެ. އެމެރިކާގެ ބެންޑް ހެލްތުން 2025 ވަނަ އަހަރު ކޮށްފައިވާ ދިރާސާއަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ސްކްރީން ޓައިމް ގިނަ ކުދިންގެ ކިބައިގައި އެންޒައިޓީއާއި ޑިޕްރެޝަންގެ އަލާމާތްތައް ގިނައެވެ. ނަމަވެސް، ފަރުވާ ހޯދުމުގެ ތެރޭގައި 93 އިންސައްތަ ކުދިން ސްކްރީން ޓައިމް މަދުކުރުމުން، އެ ކުދިންގެ ނަފްސާނީ ހާލަތު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުވެފައެވެ. މިއީ ބޮޑެތި މީހުންނަށްވެސް އޮތް ވަރަށް ރަނގަޅު މިސާލެކެވެ. ފޯނު ބޭނުންކުރާ ވަގުތު މަދުކުރުމަށްޓަކައި، ނިދަން އޮށޯންނަންވާއިރަށް ފޯނު އެހެން ކޮޓަރިއެއްގައި ޗާޖަށް ޖެހުމަކީ ވަރަށް ރަނގަޅު އާދައެކެވެ. އަދި ކެއުމުގެ ވަގުތުތަކުގައާއި އާއިލާއާއެކު ހޭދަކުރާ ވަގުތުތަކުގައި ފޯނު ދުރުގައި ބޭއްވުމަކީ ގުޅުންތައް ބަދަހިވެ، ސިކުނޑިއަށް ލުއިކަން ލިބިގެންދާނެ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކޮންމެ 30 މިނެޓަކުން ނުވަތަ 60 މިނެޓަކުން ސްކްރީނާ ދުރަށް ބަލައިލުމާއި، ހަށިގަނޑު ސްޓްރެޗްކޮށްލުން ފަދަ ކަންކަން ކުރުމަކީވެސް އާދަކުރަން ރަނގަޅު ކަންކަމެވެ.

އެޕްތަކާއި އޮފްލައިން ހަރަކާތްތައް ބޭނުންކުރުން

އަމިއްލަ އިހުތިޔާރުގައި ފޯނާ ދުރުގައި ހުންނަން އުނދަގޫވާނަމަ، އެކަމަށް އެހީތެރިވެދޭ އެޕްލިކޭޝަންތައް ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ. މިގޮތުން "ސްޓޭފްރީ"، "ފްރީޑަމް"، އަދި "ފޮރެސްޓް" ފަދަ އެޕްތަކަކީ ވަކި ވަގުތެއް ވަންދެން ސޯޝަލް މީޑިއާ އެޕްތައް ބްލޮކްކޮށްލުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ވަސީލަތްތަކެކެވެ. ފޮރެސްޓް އެޕް މެދުވެރިކޮށް، ފޯނާ ދުރުގައި ހުންނަ ވަގުތުތަކުގައި ވާޗުއަލް ގަހެއް ހައްދައި، އެކަން ގޭމެއްގެ ގޮތުގައި ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން "އެކްޝަންޑޭޝް" އަދި "އޯޕަލް" ފަދަ އެޕްތަކުން، ފޯނު ބޭނުންކުރެވޭ ގޮތުގެ ތަފްސީލީ ރިޕޯޓުތައް ވަގުތުން ވަގުތަށް ދައްކައިދެއެވެ. އަދި "ވަންސެކް" ފަދަ އެޕްތަކުން، ސޯޝަލް މީޑިއާ އެޕެއް ހުޅުވާލުމުގެ ކުރިން ފުން ނޭވާއެއް ލުމަށް ހަނދާންކޮށްދީ، އެ އެޕް ހުޅުވުން ލަސްކޮށްލައެވެ. މީގެ ސަބަބުން އާދަވެގެން އެޕްތަކަށް ވަދެވޭ ވަނުން މަދުކޮށްދެއެވެ. އެންޑްރޮއިޑް ފޯނުތަކުގައި ހިމެނޭ "ޑިޖިޓަލް ވެލްބީންގް" ފީޗާ މެދުވެރިކޮށްވެސް އެޕްތައް ބޭނުންކުރާ ވަގުތު ލިމިޓްކޮށް، ރޭގަނޑު ނިދާ ގަޑީގައި ފޯނުގެ ސްކްރީން އަޅި ކުލައަށް ބަދަލުކޮށްލެވޭނެއެވެ.

ސްކްރީން ޓައިމް މަދުކުރުމަށްފަހު، އެ ވަގުތުތަކުގައި ކުރާނެ ފައިދާހުރި ކަންތައްތަކެއް ރޭވުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. އޮފްލައިންކޮށް ކުރެވިދާނެ ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި ފޮތް ކިޔުމާއި، ކުރެހުމާއި، ގަސް ހެއްދުމާއި، ކަސްރަތުކުރުން ހިމެނެއެވެ. އަދި އާ ހުނަރެއް ދަސްކުރުމަށް ވަގުތު ހޭދަކުރުމަކީވެސް ސިކުނޑިއަށް އާރޯކަން ގެނެސްދޭނެ ކަމެކެވެ. ގޭތެރޭގައި "ސްކްރީން ފްރީ ޒޯން" ނުވަތަ ސްކްރީން ބޭނުންނުކުރާނެ ތަންތަން ކަނޑައެޅުމަކީވެސް ކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. މިސާލަކަށް، ނިދާ ކޮޓަރިއަކީ އެއްވެސް ވަރަކަށް ފޯނު ނުވަތަ ލެޕްޓޮޕް ނުވައްދާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ހަމަޖެއްސިދާނެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ނިދުމުގެ ކުރިން ފޯނާ ކުޅުމުގެ އާދަ ނައްތާލުމަށް ފަސޭހަވެގެންދާނެއެވެ.

ދުޅަހެޔޮ ދިރިއުޅުމަކަށް އަމާޒު ހިފުން

ސްކްރީން ޓައިމް މަދުކުރުމުން ލިބޭ ފައިދާތައް ވަރަށް ގިނައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ނިދި ރަނގަޅުވުމާއި، ކަންކަމަށް ސަމާލުކަން ދެވޭ މިންވަރު އިތުރުވުމާއި، ހާސްކަމާއި ކަންބޮޑުވުން ކުޑަވުން ހިމެނެއެވެ. ޕްރޮފެސަރު ކުޝްލެވްގެ ދިރާސާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި، ސްކްރީން ޓައިމް މަދުކުރި މީހުންނަށް ރޭގަނޑުގެ ނިދީގައި އިތުރު 20 މިނެޓު ލިބި، ދިރިއުޅުމާމެދު ހިތްހަމަޖެހޭ މިންވަރު ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. މިއީ އެއް ދުވަހުން ނުވަތަ ދެ ދުވަހުން ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، ކުދިކުދި ބަދަލުތަކުން ފަށައިގެން، ދިގު މުއްދަތަކަށް ދެމިގެންދާނެ ރަނގަޅު އާދަތަކެއް އަށަގަންނުވައިފިނަމަ، ދިރިއުޅުމުގެ އުފާވެރިކަން އިތުރުވެގެންދާނެއެވެ.

ޑިޖިޓަލް ދުނިޔެއިން ބޭރުގައި ހޭދަކުރާ ކޮންމެ ވަގުތަކީ އަމިއްލަ ނަފްސަށާއި ސިއްހަތަށް ކުރެވޭ ވަރަށް މުހިންމު އިންވެސްޓްމަންޓެކެވެ. އެހެންކަމުން، މިއަދު ފޯނުގެ ސްކްރީން ޓައިމް ޗެކްކޮށްލުމަށްފަހު، އެ ވަގުތު މަދުކުރުމަށް ކުޑަ ނަމަވެސް ފިޔަވަޅެއް އެޅުމަކީ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަށް އެޅޭނެ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.