ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި، އަދި ހާއްސަކޮށް ދިވެހީންގެ ކެއުމުގައި ކުޅި ނުވަތަ މިރުހަކީ ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ބާވަތެކެވެ. ކާނާގެ ރަހަ ހެޔޮވަރުކޮށްދިނުމުގެ އިތުރުން، މިރުސް ބޭނުންކުރުމަކީ އޭގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑަށް ތަފާތު ސިއްހީ އަސަރުތަކެއް ކުރުވާ ކަމެކެވެ. މިރުހުގައި އެކުލެވޭ މައިގަނޑު މާއްދާ ކަމަށްވާ 'ކެޕްސެއިސިން' އަކީ ސިއްހީ ގޮތުން ގިނަ ފައިދާތަކެއް ލިބޭ މާއްދާއެއް ކަމަށް ސައިންސްވެރިން ފާހަގަކުރެއެވެ. ނަމަވެސް، މާބޮޑަށް ކުޅިގަދަކޮށް ކެއުމަކީ އޭގެ ނުރައްކާތަކެއްވެސް އެކުލެވޭ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން، ކެއުމުގައި ކުޅި ބޭނުންކުރާ މިންވަރާއި، އޭގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑަށް ކުރާނެ ފައިދާއާއި ގެއްލުންތައް ދެނެގަތުމަކީ ދުޅަހެޔޮ ސިއްހަތެއްގައި ހުރުމަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. މިރުސް ކެއުމުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑަށް ލިބޭ ފައިދާތަކާއި ގެއްލުންތަކާ ގުޅޭގޮތުން ގިނަ ދިރާސާތަކެއް ކުރެވިފައިވާއިރު، މިކަމުގައި އެންމެ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރަނީ ކެއުމުގައި ބޭނުންކުރާ މިރުހުގެ ބާވަތާއި އޭގެ މިންވަރެވެ.

ދިވެހީންގެ އާދަކާދައިގައި ކުޅި ކެއުމަކީ ވަރަށް ކުރީއްސުރެ ފެށިގެން އަށަގަނެފައިވާ ކަމެކެވެ. ދިވެހީންގެ ކެއުމުގެ މައިގަނޑު ބާވަތްތައް ކަމަށްވާ ގަރުދިޔައާއި ބަތް ކާއިރު، ރޮލަށް ގިތެޔޮ މިރުސް ނުވަތަ ތޮޅިމިރުސް ކެއުމަކީ އާންމު ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، މަސްހުންޏާއި، ތަފާތު ރިހަތަކާއި، ކުޅި ބޯކިބާ ފަދަ ހެދިކާގެ ބާވަތްތައް ތައްޔާރުކުރުމުގައިވެސް ގިތެޔޮމިރުސް ގިނަ އަދަދަކަށް ބޭނުންކުރެއެވެ. އަދި ދިވެހީންގެ ހާއްސަ އުފެއްދުމެއް ކަމަށްވާ ލޮނުމިރުހަކީ ހިކި މިރުސް ބޭނުންކޮށްގެން ތައްޔާރުކުރާ، ކެއުމުގެ ރަހަ އެތައް ގުނައަކަށް ފުރިހަމަކޮށްދޭ ބާވަތެކެވެ.

ދިވެހީންގެ ކެއުންތަކުގައި މިރުސް ބޭނުންކުރާ މިންވަރު، އަވަށްޓެރި އިންޑިއާ އަދި ސްރީލަންކާއާ އަޅައިބަލާއިރު ތަފާތުވި ނަމަވެސް، ދިވެހި ކެއުމުގެ އަސްލު ރަހަ ނެރުމަށް މިރުހަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި އެއްޗެކެވެ. ކަނޑުމަހުގެ ބާވަތްތައް ގިނައިން ބޭނުންކުރާ ދިވެހި ކެއުންތަކުގައި، މަހުގެ ރަހަ ފުރިހަމަކޮށްދީ، ކާތަކެތީގައި ހުންނަ ނުބައި ވަސް ކަނޑުވާލުމަށްވެސް މިރުސް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. ހާއްސަކޮށް ރޯދަމަހު ތައްޔާރުކުރާ ތަފާތު ބާވަތްތަކުގައި ކުޅި ރަހަ ހިމެނުމަކީ ދިވެހީންގެ ސަގާފަތުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެކެވެ.

މިރުހަކީ ހަށިގަނޑަށް ފައިދާހުރި ގިނަ މާއްދާތަކެއް އެކުލެވޭ ބާވަތެކެވެ. ހާއްސަކޮށް މިރުހުގައި ވިޓަމިން އޭ އަދި ވިޓަމިން ސީ ގިނަ އަދަދަކަށް އެކުލެވެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ދިފާއީ ނިޒާމު ވަރުގަދަކޮށްދީ، ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. މިރުހުގައި އެކުލެވޭ 'ކެޕްސެއިސިން' އަކީ ހަށިގަނޑުގެ މެޓަބޮލިޒަމް ނުވަތަ ހަކަތަ އަންދާ މިންވަރު އިތުރުކޮށްދޭ މާއްދާއެއް ކަމަށް ދިރާސާތަކުން ދައްކައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނަށް ފައިދާކުރެއެވެ. ކެޕްސެއިސިން އަކީ ލޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށްކޮށްދީ، ކޮލެސްޓްރޯލްގެ މިންވަރު ކޮންޓްރޯލްކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ މާއްދާއެއް ކަމަށްވާތީ، މިއީ ހިތުގެ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމަށްވެސް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. އަދި ހަށިގަނޑުގައި އުފެދޭ ރިހުންތަކާއި ދުޅަތައް ކުޑަކުރުމަށްވެސް ކެޕްސެއިސިން އެހީތެރިވެދޭ ކަމަށް ސިއްހީ މާހިރުން ވިދާޅުވެއެވެ. ބައެއް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ގަވާއިދުން މެދުމިންވަރަކަށް ކުޅި ކާނާ ބޭނުންކުރާ މީހުންގެ ހަށިގަނޑުގައި ލޭ ދައުރުވުން ރަނގަޅުވެ، ހިތް ހުއްޓުމުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. ކެޕްސެއިސިންގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގައި އުފެދޭ ކެންސަރު ސެލްތައް ނައްތާލުމަށްވެސް ބާރުއަޅާ ކަމަށް ބައެއް ސައިންސުވެރިން ފާހަގަކުރެއެވެ.

ކުޅިމަޑުކޮށް ކެއުމުން ސިއްހީ ފައިދާތަކެއް ލިބުނު ނަމަވެސް، މާބޮޑަށް ކުޅިގަދަކޮށް ކެއުމަކީ ހަށިގަނޑަށް ނުރައްކާތަކެއް ކުރިމަތިކުރުވާ ކަމެކެވެ. މާގިނައިން ކުޅިގަދަކޮށް ކެއުމުގެ ސަބަބުން ގޮހޮރަށާއި މައިދާއަށް އުނދަގޫވެ، ގޭސްޓްރައިޓިސް އަދި އެސިޑް ރިފްލަކްސް (ގޭސް މައްޗަށް އެރުން) ފަދަ މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވެއެވެ.

ކެޕްސެއިސިން އަކީ މައިދާގެ އެތެރޭގެ ފަށަލައަށް އަސަރުކުރުވާ މާއްދާއަކަށް ވުމުން، މާގިނައިން ބޭނުންކުރުމުން ބަނޑުގައި ރިހުމާއި، މޭނުބައިކުރުމާއި، ބޭރަށް ހިންގުން ފަދަ މައްސަލަތައް ދިމާވެއެވެ. ހާއްސަކޮށް ހުސްބަނޑާ ހުރެ މާބޮޑަށް ކުޅިގަދަ ކާނާ ކެއުމަކީ މައިދާ ފާރުވުމަށް މަގުފަހިކުރުވާ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، އިންޓަނެޓުގައި އާންމުވަމުންދާ 'ސްޕައިސީ ފުޑް ޗެލެންޖް' ތަކުގައި ބައިވެރިވެ، އާދަޔާ ހިލާފަށް ކުޅިގަދަ މިރުސް ކެއުމުގެ ސަބަބުން ބައެއް މީހުންނަށް ކުއްލި ސިއްހީ މައްސަލަތައް ދިމާވެ، ހޮސްޕިޓަލުގައި ފަރުވާދޭން ޖެހޭ ހާލަތްތައްވެސް މެދުވެރިވެފައިވެއެވެ. ކުޅިގަދަ ކާނާ ކެއުމަށްފަހު ނިދަން އޮށޯތުމަކީވެސް މޭ އެންދުމާއި ގޭސް މައްޗަށް އެރުމަށް މަގުފަހިކުރުވާ ކަމަކަށް ވާތީ، ރޭގަނޑުގެ ކެއުމުގައި މިރުސް ބޭނުންކުރާ މިންވަރު މަދުކުރުމަށް ސިއްހީ މާހިރުން ލަފާދެއެވެ.

ކެއުމުގައި ކުޅި ބޭނުންކުރާއިރު، އެކި ބާވަތްތަކުގެ މިރުހުގައި ކުޅިމިން ހުންނަނީ އެކި ވަރަށެވެ. މިރުހުގެ ކުޅިމިން މިންކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ 'ސްކޯވިލް ސްކޭލް' އަށް ބަލާއިރު، ދިވެހީން އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ ގިތެޔޮ މިރުސް ނުވަތަ ސްކޮޗް ބޮނެޓް އަކީ ދުނިޔޭގެ ނިސްބަތުންވެސް ވަރަށް ކުޅިގަދަ މިރުހެކެވެ. ގިތެޔޮ މިރުހުގެ ކުޅިމިން ހުންނަނީ 80،000 އާއި 400،000 ސްކޯވިލް ޔުނިޓާ ދެމެދުގައެވެ. މިއާ ހިލާފަށް، ތޮޅި މިރުހާއި ޖަލަޕީނޯ ފަދަ ބާވަތްތަކުގެ ކުޅިމިން ހުންނަނީ 2،500 އާއި 8،000 ޔުނިޓާ ދެމެދުގައެވެ. އެހެންކަމުން، ކެއުމުގައި މެދުމިންވަރަކަށް ކުޅި ބޭނުންކުރަން ބޭނުންވާ މީހުންނަށް އެންމެ ރަނގަޅީ ތޮޅި މިރުސް ނުވަތަ ކުޅިމަޑު ގިތެޔޮ މިރުހުގެ ބާވަތްތަކެވެ. ގިތެޔޮ މިރުހުގައި ހުންނަ މީރު ވަހާއި ރަހައިގެ ސަބަބުން، ކާތަކެތި ތައްޔާރުކުރާއިރު ކުޑަ މިންވަރެއް ބޭނުންކުރުމުން ކެއުމުގެ ރަހަ ފުރިހަމަވެގެންދެއެވެ. ދުނިޔޭގެ އެންމެ ކުޅިގަދަ މިރުސް ކަމަށްވާ 'ކެރޮލައިނާ ރީޕަރ' ގެ ކުޅިމިން 2.2 މިލިއަން ސްކޯވިލް ޔުނިޓަށް އަރާއިރު، މިފަދަ ބާވަތްތައް އާންމު ކެއުމުގައި ބޭނުންކުރުމަކީ ރައްކާތެރި ކަމެއް ނޫނެވެ. ދިވެހީންގެ ތެރޭގައި އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ ހިކި މިރުހަކީވެސް ތޮޅި މިރުހަށްވުރެ ކުޅިގަދަ އެއްޗަކަށް ވުމާއެކު، ލޮނުމިރުސް ފަދަ ތަކެތި ތައްޔާރުކުރާއިރު މިކަމަށް ސަމާލުކަން ދިނުން މުހިންމެވެ.

ކެއުމުގައި މިރުސް ބޭނުންކުރުން އެންމެ ރައްކާތެރި ގޮތަކީ މެދުމިންވަރެއް ހިޔާރުކުރުމެވެ. ކާތަކެތި ތައްޔާރުކުރާއިރު، ކުޅިމިން އެއްވަރެއްގައި ހިފެހެއްޓުމަށްޓަކައި ކާށި ކިރު ނުވަތަ ޔޯގަޓް ފަދަ ބާވަތްތައް ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ. މިފަދަ ބާވަތްތަކުގައި އެކުލެވޭ 'ކޭސިން' ނަމަކަށް ކިޔާ ޕްރޮޓީންއަކީ ކެޕްސެއިސިންގެ އަސަރު ކުޑަކޮށްދީ، އަނގަޔާއި މައިދާއަށް ލިބޭ ދިލަ ކުޑަކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ.

ދިވެހީންގެ ކެއުންތަކުގައި، ހާއްސަކޮށް ރިހަ ކައްކާއިރު ކާށި ކިރު ބޭނުންކުރުމަކީ ވަރަށް ރަނގަޅު އާދައެކެވެ. ސިއްހީ މާހިރުން ލަފާދެއްވާ ގޮތުގައި، ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ ކެއުމުގައިވެސް ކުޅިރަހަ ބޭނުންކުރާނަމަ، ހަށިގަނޑަށް އުނދަގޫ ނުވާނެ މިންވަރަކަށް ބޭނުންކުރުމަށާއި، ގޭސްޓްރިކް މައްސަލަތައް ހުންނަ މީހުން ކުޅި ކެއުމާ ދުރުހެލިވުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ.

ކުޅިކޮށް ކެއުމަކީ ސިއްހީ ގޮތުން ފައިދާހުރި ކަމަކަށް ވިޔަސް، އެކަން ކުރަންވާނީ ތިމާގެ ހަށިގަނޑަށް އެކަށީގެންވާ މިންވަރެއް ދެނެގަނެގެންނެވެ. ކެއުމުގެ އާދަތައް ބައްޓަންކުރާއިރު، ކުޅިރަހަ ބޭނުންކުރާ މިންވަރު މަޑުމަޑުން އިތުރުކުރުމަކީ ހަށިގަނޑު އެކަމަށް ހޭނުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ކަމެކެވެ. ކުޅިގަދަ ކެއުންތައް ކެއުމަށްފަހު ފެން ބުއިމުގެ ބަދަލުގައި ކިރު ތަށްޓެއް ބުއިމަކީ ކުޅިކަން ކަނޑުވާލުމަށް އެންމެ އަވަސް އަދި އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތް ކަމަށް ޑައިޓީޝަނުން ފާހަގަކުރެއެވެ.