ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ވިޔަފާރީގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް މަގު ކަމަށްވާ ހޮރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރާ ބައެއް ވިޔަފާރި ބޯޓުފަހަރުން އީރާނުން 2 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރުގެ ޓްރާންސިޓް ފީއެއް ނަގަން ފަށައިފިއެވެ. ފެބްރުއަރީ މަހުގެ ފަހުކޮޅު އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން އީރާނާ ދެކޮޅަށް ފެށި ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން، މާޗު މަހުގެ ކުރީކޮޅުން ފެށިގެން އީރާނުން ވަނީ މި ކަނޑުއޮޅި ގާތްގަނޑަކަށް ބަންދުކޮށްފައެވެ. ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް 20 މިލިއަން ފީފާގެ ތެޔޮ ނުވަތަ ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ 20 އިންސައްތަ އަދި ދުނިޔޭގެ ލިކުއިފައިޑް ނެޗުރަލް ގޭސް (އެލްއެންޖީ) ވިޔަފާރީގެ 20 އިންސައްތަ ދަތުރުކުރާ މި މަގުން ފީ ނަގަން ފެށުމަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ވިޔަފާރިއަށް ކުރިމަތިވި ވަރަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ.

ސިޔާދަތީ އާ އުސޫލެއްގެ ދަށުން ފީ ނެގުން

މި ފީ ނަގަން ފެށިކަން އާންމުކުރެއްވީ އީރާނުގެ ގާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުގެ ގައުމީ ސަލާމަތާއި ޚާރިޖީ ސިޔާސަތާ ބެހޭ ކޮމިޓީގެ މެންބަރު އަލާއުއްދީން ބުރުޖެރްދީއެވެ. އީރާނުގެ ދައުލަތުގެ މީޑިއާއަށް ދެއްވި އިންޓަވިއުއެއްގައި އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މިއީ 47 އަހަރަށްފަހު ހޮރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ މައްޗަށް އީރާނުން ކަނޑައެޅި "ސިޔާދަތީ އާ އުސޫލެކެވެ." އަދި ހަނގުރާމައަކީ ހަރަދު ބޮޑު ކަމަކަށް ވުމާއެކު، ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރާ ބޯޓުފަހަރުން ފީ ނެގުމަކީ ކުރާން ޖެހޭ ކަމެއް ކަމަށާއި، މިއީ އީރާނުގެ ބާރުވެރިކަން ދައްކުވައިދޭ ކަމެއް ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

އދ. ގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުގެ ރިޕޯޓުތައް ބުނާ ގޮތުން، މާޗު މަހުގެ ތެރޭގައި މި ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރާ ބޯޓުފަހަރުގެ އަދަދު ވަނީ 97 އިންސައްތަ ދަށަށް ގޮސްފައެވެ. އީރާނުން މި ފީ ނަގަނީ ހުރިހާ ބޯޓަކުން ނޫން ކަމަށާއި، މިއީ ވަކި ޚާއްސަ ބޯޓުފަހަރަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅެއްކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ.

އިންޝުއަރެންސްގެ އަގުތައް އިންތިހާއަށް އުފުލުން

މިކަމުގެ ސަބަބުން ބައިނަލްއަގުވާމީ ކަނޑުދަތުރުފަތުރުގެ އިންޝުއަރެންސްގެ އަގުތައް ވަނީ އިންތިހާއަށް އުފުލިފައެވެ. ކުރިން ބޯޓުގެ އަގުގެ 0.1 އިންސައްތަ އިންޝުއަރެންސްގެ ގޮތުގައި ދައްކަން ޖެހުނު ނަމަވެސް، މިހާރު އެ އަދަދު ވަނީ ބޯޓުގެ އަގުގެ 5 އިންސައްތައަށް އަރައިފައެވެ. މީގެ މާނައަކީ 100 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ތެޔޮ ޓޭންކަރެއް އިންޝުއަރ ކުރުމަށް މިހާރު 5 މިލިއަން ޑޮލަރު ހަރަދުވާނެއެވެ. މި މަހުގެ އެއްވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން މި ސަރަހައްދުގައި 20 އަށްވުރެ ގިނަ ބޯޓަށް ހަމަލާދިނުން ފަދަ ސަލާމަތީ ހާދިސާތައް ކުރިމަތިވެފައިވާއިރު، ކަނޑުމަތީގެ ސަލާމަތީ ކަންކަން ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން އަންނަނީ މިއީ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ހާލަތެއް ކަމަށް އިންޒާރު ދެމުންނެވެ. އިންޝުއަރެންސް ކުންފުނިތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، މިހާރު އިންޝުއަރެންސް ދޫކުރަނީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ޗައިނާ، އިންޑިއާ އަދި ޕާކިސްތާނާ ގުޅުންހުރި ބޯޓުފަހަރަށެވެ.

ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުގެ ރައްދު އަދި ކަންބޮޑުވުންތައް

މި މައްސަލައާ ގުޅިގެން އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވަނީ ހޮރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ސަލާމަތްތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ކޯލިޝަނެއް ހެދުމަށް މަސައްކަތް ފައްޓަވައިފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ޗައިނާ، ފަރަންސޭސިވިލާތް، ޖަޕާން، ދެކުނު ކޮރެއާ އަދި އިނގިރޭސިވިލާތް ހިމެނެއެވެ. ނަމަވެސް ގިނަ ގައުމުތަކުން އަދި މިކަމަށް ސީދާ ޖަވާބެއް ދީފައެއް ނުވެއެވެ. ބަހްރައިންގައި ގާއިމުވެފައިވާ އެމެރިކާގެ ފިފްތު ފްލީޓުން ދަނީ ސަރަހައްދުގެ ހާލަތު ވަރަށް ގާތުން މޮނިޓަރ ކުރަމުން ކަމަށް އެމެރިކާއިން ބުނެއެވެ. އެމެރިކާއިން ވަނީ ޝިޕިން ކުންފުނިތަކަށް އެހީތެރިވުމުގެ ގޮތުން 20 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ރީ-އިންޝުއަރެންސް ޕްރޮގްރާމެއްވެސް އިއުލާނުކޮށްފައެވެ.

އަނެއްކޮޅުން އީރާނުގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު އައްބާސް އަރަގްޗީ ވިދާޅުވީ، ކަނޑުއޮޅި ބަންދުކޮށްފައިވަނީ ހަމައެކަނި އީރާނުގެ ދުޝްމަނުންނާއި އެ ފަރާތްތަކަށް އެހީތެރިވާ ގައުމުތަކުގެ ބޯޓުފަހަރަށް ކަމަށެވެ. މެރިޓައިމް ސެކިއުރިޓީ ތަޖުރިބާކާރުންނާއި ބައިނަލްއަގުވާމީ ޝިޕިން ޖަމާއަތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، އީރާނަށް އިގުތިސޯދީ ގޮތުންނާއި އަސްކަރީ ގޮތުން ފިއްތުންތައް ކުރިމަތިވަމުންދާ ވަރަކަށް، މިފަދަ ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑެވެ. އެނަރޖީ ދާއިރާގެ ތަޖުރިބާކާރެއް ކަމަށްވާ ޑޭން ޕިކަރިންގ ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، މި މައްސަލަ ހައްލު ނުވެ ދިގުލައިގެން ހިނގައްޖެ ނަމަ ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުން ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް 2 މިލިއަން ފީފާގެ ތެޔޮ މަދުވެގެންދާނެއެވެ. އަދި އެމެރިކާގެ ތަޖުރިބާކާރެއް ކަމަށްވާ ޕެޓްރިކް ޑި ހާން ވިދާޅުވީ، އީރާނަށް ގޮތްހުސްވާ ހާލަތްތަކުގައި އެ ގައުމުން އަމަލުކުރާ ގޮތްތައް މާ ނުރައްކާތެރިވާނެ ކަމަށެވެ.

ހޮރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ މައްސަލައަކީ މުޅި ދުނިޔޭގެ އިގުތިސޯދާ ގުޅިފައިވާ ނާޒުކު މައްސަލައެކެވެ. އީރާނުން 2 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ފީއެއް ނަގަން ފެށުމާއި، އިންޝުއަރެންސް އަގުތައް އުފުލުމުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު ވަނީ އިންތިހާއަށް އުފުލިފައެވެ. އެމެރިކާއިން އިސްވެ އުފައްދަން މަސައްކަތްކުރާ ކޯލިޝަނަށް އެކަށީގެންވާ ތަރުހީބެއް ނުލިބިއްޖެނަމަ، ބައިނަލްއަގުވާމީ ވިޔަފާރިއަށާއި ސަޕްލައި ޗެއިނަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ މި ހުރަސްތައް އިތުރަށް ގޯސްވެ، ދުނިޔޭގެ އިގުތިސޯދަށް އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ފޯރާނެއެވެ. މިވަގުތު އެންމެ ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ހުއްޓިފައިވަނީ އެމެރިކާއިން ހުށަހަޅާފައިވާ ކޯލިޝަނުގައި ބައިވެރިވުމަށް އެހެން ގައުމުތަކުން ނިންމާނެ ގޮތަކަށެވެ.