މިދިޔަ މަހުގެ 31 ވަނަ ދުވަހު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ތަސްދީގު ކުރެއްވި، އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ އާ ގާނޫނަށް މިއަދު އަމަލު ކުރަން ފަށާނެ އެވެ.

މަގުމަތީގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަަމަށް ގިނަ ކަންތައްތަކެއް މި ގާނޫނުގައި ވަނީ ހިމަނައިފައެވެ. މި ގާނޫނަށް އަމަލު ކުރަން ފެށުމުން މީގެ ކުރިން އަމަލު ކުރަމުން އައި ގާނޫނު އުވިގެންދާނެއެވެ.

މިއަދު އަމަލު ކުރަން ފަށާ ގާނޫނުގެ ދަށުން މުޅި މާލޭގެ ޓްރެފިކް އެއްކޮށް މޮނިޓާ ކުރެވޭނެ ޒަމާނީ ޓްރެފިކް ސެންޓަރެއް ގާއިމުކުރަން ވަނީ ނިންމައިފައެވެ. މި ގާނޫނު ބުނާގޮތުން މި ސަރަހައްދުގެ ޓްރެފިކްގެ މައްސަލަތައް ހައްލު ކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް ކުރާނީ "ގްރޭޓާ މާލެ ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް މޮބިލިޓީ އޮފީސް" އިންނެވެ.

އެ އޮފީސް ހިންގާނީ މިނިސްޓްރީގެ ދަށުންނެވެ. އޮފީސް ހިންގުމާ ގުޅޭގޮތުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ޖަވާބުދާރީވާނީ މިނިސްޓަރެވެ.

ގާނޫނު ބުނާގޮތުން މާލޭ ސަރަހައްދުގައި މި ގާނޫނު ތަންފީޒު ކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން ކަނޑައަޅަން ޖެހޭ ހާއްސަ އުސޫލުތަކާ ގުޅޭ ނިންމުންތައް ނިންމާނ،ީ ނޭޝަނަލް ރޯޑް ސޭފްޓީ ކައުންސިލްގެ ލަފާގެ މަތިން ގްރޭޓާ މާލޭ ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް މޮބިލިޓީ އޮފީހުންނެވެ.

މާލެ ސަރަހައްދުގެ އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމަށް ދިމާވެފައިވާ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށާއި މަގުތައް ތޮއްޖެހުމުގެ މައްސަލަ ހަލުކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ ސިޔާސަތުތަކާއި ޕްރޮގްރާމްތައް ކަނޑައަޅާނީ ވެސް މި އޮފީހުންނެވެ.

ގާނޫނުގައިވާގޮތުން އެ އޮފީސް އުފެދުމާއެކު، މި ގާނޫނަށް އަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ކުރިން މިނިސްޓްރީގެ ދަށުން ހިންގަމުން އައި ގްރޭޓާ މާލެ ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް މޮބިލިޓީ އޮފީހުގެ ގާނޫނީ ޒިންމާތަކާއި، މުވައްޒަފުންނާއި، އިލްތިޒާމުތަކާއި، މުދަލާއި ވަސީލަތްތަކާއި، އިމްތިޔާޒުތައް އެ އޮފީހަށް ބަދަލުވާނެއެވެ.

މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްރަށާއި، ސިޓީތަކުގައި އެއްގަމު އުޅަނދު ރަޖިސްޓަރީކޮށްދެވޭނެ އެންމެ ގިނަ އަދަދު، ކަނޑައެޅުން ކައުންސިލްތަކަށް މީގެ ކުރިން އޮތް ނަމަވެސް މި ގާނޫނަށް އަމަލު ކުރަން ފެށުމުން އެކަންކަން ކަނޑައަޅާނީ މިނިސްޓްރީން ކަމަށެވެ.

މި ގާނޫނުގައިވާގޮތުން މި ގާނޫނަށް އަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީހުން ފެށިގެން ގިނަވެގެން ހަ މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި މާލެ ސަރަހައްދުގައި އުޅަނދު ރަޖިސްޓްރީކުރެވޭނެ އެންމެ މަތީ އަދަދު ގްރޭޓާ މާލެ ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް މޮބިލިޓީ އޮފީހުން ކަނޑައަޅަންވާނެއެވެ. އެކަމަށްޓަކައި ކަމާ ގުޅޭ ދިރާސާތައް ހަދައި ގްރޭޓާ މާލެ ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް މޮބިލިޓީ އޮފީހުން ނޭޝަނަލް ރޯޑް ސޭފްޓީ ކައުންސިލަށް ހުށަހަޅައި ފާސްކުރަންވާނެ ކަމަށްވެސް ބުނެފައިވެއެވެ.

މި ގާނޫނުގައިވާގޮތުން މާލެ ސަރަހައްދުގެ ޓްރެފިކް މެނޭޖްމަންޓާއި ދަތުރުފަތުރުގެ ހިދުމަތްތައް ހަރުދަނާކުރުމަށްޓަކައި، ގްރޭޓާ މާލެ ޓްރާންސްޕޯޓް އެންޑް މޮބިލިޓީ އޮފީހުން ކަނޑައަޅާ ސިޔާސަތުތަކާ އެއްގޮތްވާގޮތުގެ މަތީން ހިންގާ ޓްރެފިކް މެނޭޖްމަންޓް ސެންޓަރެއް މި ގާނޫނަށް އަމަލުކުރަން ފަށާތާ ހަ މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި މާލޭ ސަރަހައްދުގައި ގާއިމުކުރަންވާނެއެވެ.

މީގެ އިތުރުން މި ގާނޫނަށް އަމަލުކުރަން ފެށުމާއެކު މާލެ ސަރަހައްދުގެ އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ކަންކަން ރާވައި ހިންގުމަށްޓަކައި "ލޭންޑް ޓްރާންސްޕޯޓް މޮބިލިޓީ ފަންޑް" ގެ ނަމުގައި ފަންޑެއް އުފެދުނީ ކަމަށްވެސް ބިލުގައިވެއެވެ. މި ފަންޑުގައިވާ ފައިސާއަށް ޒިންމާ އުފުލައި ފަންޑު ހިންގައި ބަލަހައްޓާނ،ީ މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން، މިނިސްޓްރީން ނުވަތަ މިނިސްޓްރީން ކަނޑައަޅާ އިދާރާއަކުން ކަމަށް ވެސް ބުނެފައިވެއެވެ.

މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ވެހިކަލްތަކުގެ އަހަރީ ފީ މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ ބަޖެޓުން އުނިކޮށް، ދެން ޖަމާކުރާނީ "ލޭންޑް ޓްރާންސްޕޯޓް މޮބިލިޓީ ފަންޑް" އަށެވެ.

އެ ފަންޑުގެ ރައުސްމާލު އެކުލެވިގެންވާ މާލީ މަންފާތައް:

    • މާލެ ސަރަހައްދުގެ ތެރޭގައި އުޅަނދު ފަހަރު ރަޖިސްޓަރީކުރުމުގެ ފީ އަދި ލައިސަންސް ފީގެ ގޮތުގައި ލިބޭ އެންމެހާ ފައިސާ.
    • މާލެ ސަރަހައްދުގެ ތެރޭގައި އުޅަނދުގެ އަހަރީ ފީ އަދި މަލްޓިޕަލް އޯނަޝިޕް ފީގެ ގޮތުގައި ލިބޭ އެންމެހާ ފައިސާ.
    • މާލެ ސަރަހައްދުގެ ތެރޭގައި މި ގާނޫނާއި މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދުތަކާ ހިލާފުވެގެން ކުރެވޭ ޖޫރިމަނާގެގޮތުގައި ލިބޭ އެންމެހާ ފައިސާ.
    • ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން ފަންޑަށް ފައިސާ ކަނޑައަޅާނަމަ އެ ފައިސާ.

މި ގާނޫނާ ހިލާފުވާ ފަރާތްތަކަށް ބޮޑެތި ޖޫރިމަނާ ތަކެއްވެސް ވަނީ ކަނޑައަޅައިފައެވެ.

އޭގެ އިތުރުން އުޅަނދުފަހަރު ޓޯ ކުރުމުން ފެށިގެން ގަވާއިދާ ހިލާފުވާ ފަރާތްތަކުގެ އުޅަނދުފަހަރުގައި ތަޅު އެޅުވޭނެ ގޮތްތަކާއި އުޅަނދު ފަަހރު ނައްތާލެވޭނެ ގޮތްތައްވެސް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. އެގޮތުން އެއްގަމު ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި، ފަރުވާކުޑަކޮށް ނުވަތަ ނުރައްކާތެރިކޮށް އުޅަނދެއް ދުއްވުމަކީ ކުށެކެވެ.

އެ ކުށުގެ އަދަބަކީ، ފަންސަވީސްހާސް ރުފިޔާ އާއި އެއްލައްކަ ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާ ކުރުމެވެ. އަދި އެ އަމަލުގެ ސަބަބުން މީހަކަށް އަނިޔާއެއް ލިބިއްޖެނަމަ އަދަބަކީ، އެއްލައްކަ ރުފިޔާ އާއި ފަސްލައްކަ ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާ ކުރުމެވެ. އަދި ޖިނާއީ ދައުވާ އުފުލޭނެ ކަމަށްވެސް ބުނެފައިވެއެވެ.

ގާނޫނުގައި ވާގޮތުން އެއްގަމު އުޅަނދު ދުއްވަމުންދާ ފަރާތަކުން، އުޅަނދުގެ ކޮންޓްރޯލް، ކުޑަ ކުއްޖަކާ ނުވަތަ އެއްގަމު އުޅަނދު ދުއްވުމުގެ ލައިސަންސް ލިބިފައި ނުވާ ފަރާތަކާ ހަވާލުކުރުން، ނުވަތަ އުޅަނދުގެ ކޮންޓްރޯލް، ފަސިންޖަރުންގެ ސީޓެއްގައިވާ ފަރާތަކާ ހަވާލު ކުރުމަކީވެސް ކުށެކެވެ. އަދަބަކީ ފަންސަވީސްހާސް ރުފިޔާ އާއި ފަންސާސްހާސް ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާކުރުމެވެ. އެކަމުގެ ސަބަބުން މީހަކަށް އަނިޔާއެއް ލިބިއްޖެނަމަ ފަންސާސްހާސް ރުފިޔާ އާއި އެއްލައްކަ ރުފިޔާއާ ދެެމެދުގެ އަދަދަކުން ޖޫރިމަނާ ކުރުމެވެ. އަދި އެކަމުގެ ސަބަބުން މީހަކަށް އަނިޔާއެއް ލިބި ނުވަތަ މީހަކު މަރުވެއްޖެނަމަ، ޖިނާއީ ދައުވާ އުފުލައި ލައިސަންސް އަތުލަންވެސް ހިމަނާފައިވެއެވެ.

މީގެ އިތުރުންވެސް އެކި ކުށްތަކަށް އެކި ވަރުގެ ޖޫރިމަނާތަކާއި އަދަބުތައް މި ގާނޫނުގައި ވަނީ ކަނޑައަޅައިފައެވެ.

މި ގާނޫނުގައި ބުނެފައިވަނީ، ގަވާއިދާ ހިލާފަށް އުޅަނދެއް ޕާކުކުރުމުގެ ސަބަބުން ކުރެވޭ ޖޫރިމަނާގެ އަދަދު ފަސްހާސް ރުފިޔާ ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ބޮޑުވެއްޖެނަމަ، ޖޫރިމަނާ ފައިސާ ދައްކައި ހަލާސް ކުރަންދެން އެ ޖޫރިމަނާއެއް ނިސްބަތްވާ އުޅަނދެއް ޓްރެފިކް ފުލުހުންނަށް ބޫޓުކުރެވިދާނެ ކަމަށެވެ. އެގޮތަށް ބޫޓުކުރާ ތާރީހުން ފެށިގެން 72 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި، އެއުޅަނދަކަށް ރެކޯޑް ކުރެވިފައިވާ ޖޫރިމަނާ ދައްކައި ހަލާސް ކޮށްފައި ނުވާނަމަ، އެ އުޅަނދެއް ޓްރެފިކް ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންދަންވާނެއެވެ. އެގޮތަށް ޓްރެފިކް ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންދެވޭ އުޅަނދު، އެ އުޅަނދެއްގެ ވެރިފަރާތަށް ދޫކުރަންވާނީ، އެ އުޅަނދަކާ ގުޅޭގޮތުން ރެކޯޑް ކުރެވިފައިވާ ޖޫރިމަނާތައް ދައްކައި ހަލާސްކުރުމުންނެވެ.

މި ގާނޫނުގައި ވަނީ މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ޓްރެފިކް ފުލުހުން ހިފަހައްޓާ އުޅަނދުތައް، ވެރިފަރާތުން ހަވާލު ނުވެ އެެއް މަސް ދުވަސްވުމުން، އެ އުޅަނދުތަކާ ބެހޭ މައުލޫމާތު ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި އާންމުކުރުމުގެ އިތުރުން، ދިވެހި ފުލުހުންގެ ހިދުމަތުން އެ މައުލޫމާތު އާންމުކުރަންވާނެ ކަމަށެވެ. އެ ތާރީހުން ފެށިގެން 30 ދުވަހުގެ މުހުލަތެއްދީ، އެ މުއްދަތުގައިވެސް އުޅަނދުގެ ވެރިފަރާތުން އެ އުޅަނދެއް ގެންގޮސްފައި ނުވާނަމަ، އާންމުކޮށް ހުޅުވާލެވޭ ނީލަމެއްގައި އެ އުޅަނދެއް ވިއްކާލުން؛ ނުވަތަ ނައްތާލުމުގެ ބާރު ފުލުހުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ.

މި ގާނޫނުގެ ދަށުން ގްރޭޓާ މާލޭ ސަރަހައްދުގައި ދުއްވޭނެ އެއްގަމު އުޅަނދުގެ އުމުރު ކަނޑައަޅާނެއެވެ.

ނަމަވެސް ޓްރާންސްޕޯޓް މިނިސްޓަރު މުހައްމަދު ސައީދު ވިދާޅުވެފައިވަނީ މި ގާނޫނަށް އަަމަލު ކުރަން ފެށުމުން، މުސްކުޅި ކުރާ އުޅަނދު އެއްލާލަން ނުޖެހޭނެ ކަމަށާއި އެއިރެއްގައި އެ އުޅަނދަކަށް ހަމަޖެހޭ އަގެއް އުޅަނދުގެ ވެރިފަރާތަށް ލިބޭނެ އިންތިޒާމު ސަރުކާރުން ހަމަޖައްސާނެ ކަމަށެވެ.

މި ގާނޫނަށް މިއަދުން ފެށިގެން އަމަލު ކުރި ނަމަވެސް، ގާނޫނުގައިވާގޮތުން ގްރޭޓާ މާލޭގެ ސަރަހައްދުގައި ދުއްވޭނެ އުޅަނދު ފަހަރުގެ އުމުރު ކަނޑައެޅަން ގާނުނުގައި ހިމަނާފައިވާ ބަޔަށް އަމަލުކުރަން ފަށާނީ ތިން އަހަރު ދުވަސް ހަމަވުމުންނެވެ.