މެލޭޝިއާގެ ކުރީގެ ބޮޑުވަޒީރު މަހާތީރު މުހައްމަދުގެ އަނބިކަނބަލުން، ސިޓީ ހަސްމާ މުހައްމަދު އަލީ، އުމުރުފުޅުން 100 އަހަރުގައި އަވަހާރަވެއްޖެއެވެ. އިއްޔެ ހެނދުނު 9:20 ހާއިރު ކުއަލަލަމްޕޫރުގެ ނޭޝަނަލް ހާޓް އިންސްޓިޓިއުޓްގައި އެކަމަނާ އަވަހާރަވިކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނީ ދަރިކަލުން މުހްޒާނީ މަހާތީރެވެ. މިއީ މުޅި މެލޭޝިއާއަށާއި ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ތިބި އެ އާއިލާއަށް ހެޔޮއެދޭ ފަރާތްތަކަށް ލިބުނު ފުން ހިތާމައެކެވެ. ނަމަވެސް، މިއީ ހަމައެކަނި ގައުމީ ހިތާމައެއް ނޫނެވެ. މިއީ 70 އަހަރަށް ވުރެ ދިގު މުއްދަތަކަށް ދެމިގެންދިޔަ، ވަރަށް ހާއްސަ ލޯބީގެ ގުޅުމެއްގެ ނިމުމެވެ. ޖުލައި 12 ގައި އެކަމަނާގެ 100 ވަނަ އުފަންދުވަސް ފާހަގަކުރައްވާފައިވާއިރު، އޭގެ މަހެއްހާ ދުވަސް ފަހުން އާސިއާން ރެކޯޑްސްއިން ވަނީ ދުނިޔޭގައި ހުންނެވި ކުރީގެ ބޮޑުވަޒީރެއްގެ އެންމެ ދޮށީ އަނބިކަނބަލުންގެ މަގާމު އެކަމަނާއަށް އަރުވާފައެވެ. މަހާތީރާއި ސިޓީ ހަސްމާގެ ގުޅުމަކީ، ސިޔާސީ ހަލަބޮލިކަމުގެ ތެރޭގައި ވެސް، އެކަކު އަނެކަކަށް ދޭންވާ ލޯތްބާއި އަޅައިލުމުގެ އެންމެ ފުރިހަމަ އެއް މިސާލެވެ.

ޒުވާން ދުވަސްވަރުގެ ލޯބި އަދި ކައިވެނި

މަހާތީރާއި ސިޓީ ހަސްމާ އެންމެ ފުރަތަމަ ބައްދަލުވީ ސިންގަޕޫރުގެ ކިންގް އެޑްވާޑް 7 ކޮލެޖް އޮފް މެޑިސިންގައި ކިޔަވާވިދާޅުވަމުން ގެންދެވި ދުވަސްވަރުގައެވެ. މެޑިކަލް ސްޓޫޑެންޓުންގެ ގޮތުގައި އުޅުއްވި ދުވަސްވަރު ފެށުނު މި ގުޅުން، ލޯބީގެ ގުޅުމަކަށް ބަދަލުވެ، ދެ ބޭފުޅުން ކައިވެނިބައްލަވައިގަތީ 4 އޮގަސްޓު 1956 ގައެވެ. ސިޓީ ހަސްމާއަކީ މެލޭޝިއާގެ އެންމެ ފުރަތަމަ އަންހެން ޑޮކްޓަރުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ. އެކަމަނާ ކޮލެޖުގައި ކިޔަވާވިދާޅުވިއިރު، އެކަމަނާއަކީ ކްލާހުގައި އިންނެވި ހަމައެކަނި މެލޭ ދަރިކޮޅުގެ އަންހެން ދަރިވަރެވެ. 1955 ވަނަ އަހަރު ކިޔެވުން ނިންމަވައިލެއްވުމަށްފަހު، ސަރުކާރުގެ ހިދުމަތާ ގުޅިވަޑައިގެންނެވިއެވެ.

ކައިވެންޏަށް ފަހު، ދެ ބޭފުޅުން ވަނީ 7 ބޭފުޅުން ހޯއްދަވައި، އުފާވެރި އާއިލާއެއް ބިނާކުރައްވާފައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި މަޝްހޫރު ލިޔުންތެރިޔާ މަރީނާ މަހާތީރާއި، ކެޑާ ސްޓޭޓްގެ ކުރީގެ ޗީފް މިނިސްޓަރު މުހްރިޒް މަހާތީރު ހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ. ސިޓީ ހަސްމާ ވަނީ އޭނާގެ ޑޮކްޓަރީ މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން، ރަށްފުށުގެ އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިންގެ ސިއްހަތު ކުރިއެރުވުމަށް ގިނަގުނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރައްވާފައެވެ. 1965 ވަނަ އަހަރު އެކަމަނާ ވެގެންދިޔައީ ކެޑާ ސްޓޭޓްގެ މެޓާނަލް އެންޑް ޗައިލްޑް ހެލްތު ޑިޕާޓްމަންޓްގެ ފުރަތަމަ އަންހެން ޑޮކްޓަރަށެވެ. އޭގެ ފަހުން 1974 ވަނަ އަހަރު، ކެޑާގެ މެޓާނަލް އެންޑް ޗައިލްޑް ހެލްތު އޮފިސަރުގެ މަގާމު ފުރުއްވި ފުރަތަމަ އަންހެން ބޭފުޅަކަށް ވެސް އެކަމަނާ ވެވަޑައިގަތެވެ. މިއީ އެކަމަނާގެ ހިތްވަރުގަދަކަމާއި ކެރޭކަން ސާބިތުކޮށްދިން ކަމެކެވެ. 1979 ވަނަ އަހަރު ސަރުކާރުގެ ވަޒީފާއިން އިސްތިއުފާ ދެއްވުމަށްފަހު، ޔުނިވަސިޓީ އޮފް މަލާޔާގެ ވިޒިޓިން ލެކްޗަރާއެއްގެ ގޮތުގައި ވެސް މަސައްކަތްކުރެއްވިއެވެ.

ސިޔާސީ ހަޔާތުގެ އެންމެ ބޮޑު އެހީތެރިޔާ

މަހާތީރު މުހައްމަދު މެލޭޝިއާގެ ބޮޑުވަޒީރުކަން ދެ ފަހަރެއްގެ މަތިން ކުރެއްވިއެވެ. އެއީ 1981 އިން 2003 އަށް، އަދި 2018 އިން 2020 އަށެވެ. މި ދިގު އަދި ބުރަ ސިޔާސީ ދަތުރުގައި، މަހާތީރުގެ އެންމެ ގާތް އެހީތެރިޔަކީ އަދި އެންމެ ބޮޑު ހިތްވަރަކީ ސިޓީ ހަސްމާއެވެ. ގައުމުގެ އެންމެ އިސް ވެރިޔާގެ އަނބިކަނބަލުންގެ ގޮތުގައި ހުންނަވައިގެން، ސިޓީ ހަސްމާ ވަނީ އާއިލާ ބެލެހެއްޓެވުމުގެ އިތުރުން، އާންމު ހިދުމަތުގައި ވެސް ނަމޫނާ ދައްކަވާފައެވެ. އެކަމަނާ ވަނީ އާއިލާ ރޭވުމާއި، ލިޔަންކިޔަން ދަސްކޮށްދިނުމާއި، މަސްތުވާތަކެއްޗާ ދެކޮޅަށް ހޭލުންތެރިކުރުމުގެ އިތުރުން ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަށް ވަކާލާތުކުރައްވާފައެވެ. ހާއްސަކޮށް، މިނިސްޓަރުންނާއި ޑެޕިއުޓީ މިނިސްޓަރުންގެ އަނބިންގެ ޖަމިއްޔާ (ބަކްތީ) ގެ ރައީސާގެ ގޮތުގައި ހުންނަވައިގެން، ޒުވާނުން މަސްތުވާތަކެތިން ސަލާމަތްކުރުމަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެއްވިއެވެ.

އާންމު ތަންތަނުގައި ދެ ބޭފުޅުން އެކުގައި އުޅުއްވާއިރު ފެންނަ ގާތްކަމާއި، އެކަކު އަނެކަކަށް ކުރައްވާ ސަމާސާތަކަކީ މެލޭޝިއާގެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ވަރަށް މަގުބޫލު މަންޒަރުތަކެކެވެ. މަހާތީރުގެ ހަރުކަށި ސިޔާސީ ޝަހުސިއްޔަތުގެ ފަހަތުގައިވާ މަޑުމައިތިރިކަމާއި އޯގާތެރިކަން އާންމުންނަށް ފެންނަނީ ސިޓީ ހަސްމާއާ އެކު ހޭދަކުރައްވާ ވަގުތުތަކުގައެވެ. ސިޓީ ހަސްމާއަކީ މިޔުޒިކަށް ވެސް ޝައުގުވެރިކަން ހުންނަ ބޭފުޅެކެވެ. ހާއްސަކޮށް ވައިލިން އަދި ޕިއާނޯ ކުޅުއްވުމަކީ އެކަމަނާ ވަރަށް ކުރާހިތްވާ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، އުމުރުފުޅުން 75 އަހަރު ވާންދެން އެކަމަނާ ވަނީ ވާދަވެރި ފެންވަރެއްގައި ބެޑްމިންޓަން ވެސް ކުޅުއްވާފައެވެ. މިފަދަ އާދައިގެ ކަންކަމުން ދައްކައިދެނީ ސިޔާސީ ބޮޑެތި ޒިންމާތަކުގެ ތެރޭގައި ވެސް ދިރިއުޅުމުގެ އުފާވެރިކަން ހޯއްދެވި ގޮތެވެ.

70 އަހަރުގެ ބައިވެރިޔާ ވަކިވުމުގެ ހިތާމަ

ސިޓީ ހަސްމާ އަވަހާރަވުމަކީ އުމުރުފުޅުން 101 އަހަރުގެ މަހާތީރަށް ލިބިވަޑައިގަތް ވަރަށް ފުން ހިތާމައެކެވެ. މިދިޔަ އޮގަސްޓު މަހު ދެ ބޭފުޅުންގެ ކައިވެންޏަށް 70 އަހަރު ފުރުން ފާހަގަކުރައްވާފައިވާއިރު، މިހާ ދިގު މުއްދަތަކަށް ފަހު ދިރިއުޅުމުގެ ބައިވެރިޔާ ވަކިވެގެން ދިއުމަކީ ކޮންމެ މީހަކަށް ވެސް ތަހައްމަލުކުރަން ދަތިވާނެ ކަމެކެވެ. ސިޓީ ހަސްމާ އަވަހާރަވުމާ ގުޅިގެން، މަހާތީރު ވަނީ ސޯޝަލް މީޑިއާގައި އެކަމަނާގެ ފޮޓޯފުޅަކާއެކު ހިތާމަ ފާޅުކުރައްވާފައެވެ.

މަހާތީރު ވަނީ އެކަމަނާއަށް މާތްﷲ ފާފަފުއްސަވައި، ރަހުމަތްލައްވައި، ސުވަރުގޭގެ ދާއިމީ ނިއުމަތް މިންވަރުކުރެއްވުމަށް އެދި ދުއާކުރައްވައިފައެވެ. މިއީ ވަރަށް ކުރު އިބާރާތެއް ނަމަވެސް، މީގެން ދޭހަވަނީ 70 އަހަރުގެ ބައިވެރިޔާ ވަކިވުމުން ލިބިފައިވާ ފުން ހިތާމައާއި، އެކަމަނާއަށް އޮތް ލޯތްބެވެ. މަހާތީރުގެ މި ޕޯސްޓަށް ފޭސްބުކްގައި ހަ ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި 169،000 އަށް ވުރެ ގިނަ ލައިކްސް އަދި 36،000 އަށް ވުރެ ގިނަ ކޮމެންޓް ލިބިފައިވާއިރު، އިންސްޓަގްރާމްގައި 250،000 އަށް ވުރެ ގިނަ ލައިކްސް ލިބިފައިވެއެވެ. މި އަދަދުތަކުން ދައްކައިދެނީ އާންމުންގެ ހިތްތަކުގައި މި ދެމަފިރިންނަށް ދެވިފައިވާ ހާއްސަ މަގާމެވެ.

މެލޭޝިއާގެ މިހާރުގެ ބޮޑުވަޒީރު އަންވަރު އިބްރާހީމް ވެސް ވަނީ ސިޓީ ހަސްމާ އަވަހާރަވުމާ ގުޅިގެން ހިތާމަ ފާޅުކުރައްވާފައެވެ. އަންވަރު ސިފަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ސިޓީ ހަސްމާއަކީ މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު ވާހަކަދައްކަވާ، ނަމަވެސް ހިތްވަރުގަދަ، އަދި މައިވަންތަ ކުލުނާއެކު އެންމެންނަށް އަޅައިލެއްވި ބޭފުޅެކެވެ. އަންވަރު އިތުރަށް ވިދާޅުވީ، މިއަދު ގައުމަށް ގެއްލިގެން އެ ދިޔައީ ރައްޔިތުންގެ ހިތްތަކާ ވަރަށް ގާތް ޝަހުސިއްޔަތެއް ކަމަށެވެ. އެމެރިކާ، އިނގިރޭސިވިލާތް އަދި އޮސްޓްރޭލިއާ ފަދަ ގައުމުތަކުގެ ސަފީރުން ވެސް ވަނީ އެކަމަނާގެ ހިދުމަތްތައް ފާހަގަކުރައްވައި ތައުޒިޔާ ފޮނުއްވާފައެވެ.

ނަމޫނާ ލޯބީގެ ގުޅުމެއް

މަހާތީރާއި ސިޓީ ހަސްމާގެ ގުޅުމަކީ ހަމައެކަނި ސިޔާސީ ލީޑަރެއްގެ އާއިލީ ދިރިއުޅުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ލޯތްބާއި، އިހުތިރާމާއި، އެކަކު އަނެކަކަށް އެހީތެރިވުމުގެ ލާމަސީލު މިސާލެކެވެ. 70 އަހަރު ވަންދެން އެކުގައި އުޅުއްވައި، ދިރިއުޅުމުގެ އެންމެ އުފާވެރި އަދި އެންމެ ހިތާމަވެރި ވަގުތުތައް ހިއްސާކުރެއްވުމަށްފަހު، ސިޓީ ހަސްމާ ވަކިވެގެން ދިޔަސް، އެ ދެ ބޭފުޅުންގެ ލޯބީގެ ވާހަކައަކީ އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށް ވެސް ނަމޫނާއެއްގެ ގޮތުގައި ދެމިއޮންނާނެ ވާހަކައެކެވެ.

އެކަމަނާގެ ޖަނާޒާގެ ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވަނީ ގައުމީ ފެންވަރުގައެވެ. ސެލަންގޯރުގެ އައްޝަރީފް މިސްކިތުގައި ކަށުނަމާދު ކުރުމަށްފަހު، ގައުމީ މަގްބަރާގައި އެކަމަނާ ވަނީ ފަސްދާނުލެވިފައެވެ. މި ޖަނާޒާގައި ބޮޑުވަޒީރު އަންވަރު އިބްރާހީމާއި ދައުލަތުގެ އިސްވެރިން ބައިވެރިވެވަޑައިގަތެވެ. ސިޓީ ހަސްމާ ވަކިވެގެން ދިޔުމާއެކު، މަހާތީރުގެ ދިރިއުޅުމުގެ ބާކީ އޮތް ބައި ހޭދަކުރައްވާނީ އެކަމަނާގެ ހަނދާންތަކާއެކުގައެވެ.