އެމެރިކާ އާއި އިސްރާއީލުން އީރާނާ ދެކޮޅަށް ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށްޓަކައި ވެވޭ ހަމަލާތައް މެދުކަނޑާލުމުގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ބޮޑުބައި މިހާރު މަޝްވަރާކުރެވި ނިމިފައިވާ ކަމަށް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.

ހޮނިހިރު ދުވަހު ޓްރަމްޕް ދެއްވި ބަޔާނެއްގައި ވިދާޅުވީ، މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ބައިނަލްއަގުވާމީ ވިޔަފާރިއަށާއި ހަކަތައިގެ ބާޒާރަށް ނުހަނު މުހިންމު ހުރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅި އަލުން ހުޅުވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ކަމަށެވެ. ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ސަޕްލައިގެ ބޮޑު ބައެއް ހުރަސްކުރާ މި ކަނޑުއޮޅި ބަންދުވެފައި އޮތުމަކީ އިގުތިސާދީ ގޮތުން ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ކުރިމަތިވަމުންދާ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، މި އެއްބަސްވުން ފުރިހަމަވާނީ އެމެރިކާ އާއި އީރާނުގެ އިތުރުން މަޝްވަރާތަކުގައި ބައިވެރިވާ އެހެނިހެން ގައުމުތަކުގެ މަންދޫބުންގެ އެންމެ ފަހުގެ ނިންމުންތަކަށް ފަހުގައި ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.

ޓްރަމްޕް މިކަން ހާމަކުރެއްވީ މެދުއިރުމައްޗާއި އިސްލާމީ ބައެއް ގައުމުތަކުގެ އިސްވެރިންނާ އެކު ފޯނުން ގުޅުއްވައި ކުރެއްވި މުހިންމު މަޝްވަރާތަކަކަށް ފަހުގައެވެ. މިގޮތުން، ގަތަރު، ސައުދީ އަރަބިއްޔާ، އެކުވެރި އަރަބި އިމާރާތް (ޔޫއޭއީ)، ޕާކިސްތާން، އުރުދުން، މިސްރު، ތުރުކީ އަދި ބަހްރޭންގެ ލީޑަރުންނާއި އިސް އޮފިޝަލުންނާ އޭނާ ވަނީ ވާހަކަދައްކަވައިފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، އިސްރާއީލުގެ ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫއާ އެކު ވަކިން ފޯނު ކޯލެއް ކުރެއްވި ކަމަށްވެސް އެމެރިކާގެ ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ.

ޓްރަމްޕްގެ އަމިއްލަ ސޯޝަލް މީޑިއާ ޕްލެޓްފޯމް ކަމަށްވާ 'ޓްރުތް ސޯޝަލް' ގައި ކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައި ލިޔުއްވާފައިވަނީ، "އެއްބަސްވުމުގެ އެންމެ ފަހުގެ ކަންކަމާއި ތަފްސީލުތަކާ މެދު މިހާރު މަޝްވަރާކުރެވެމުންދާ ކަމަށާއި، ވަރަށް އަވަހަށް އެކަން އިއުލާނުކުރެވޭނެ،" ކަމަށެވެ.

މި މަޝްވަރާތަކާ ގުޅިގެން ސަރަހައްދީ ގައުމުތަކުން އަންނަނީ މަރުހަބާ ކިޔަމުންނެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ ބޮޑުވަޒީރު ޝަހްބާޒް ޝަރީފް ވިދާޅުވީ، ދެ ފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ކުރެވޭ މަޝްވަރާތަކަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުމަށް ޕާކިސްތާނުން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތައް މެދުކެނޑުމެއްނެތި ކުރިއަށް ގެންދާނެ ކަމަށެވެ. އަދި ކުރިމަގުގައި އެމެރިކާ އާއި އީރާނުގެ މަޝްވަރާތައް އިސްލާމްއާބާދުގައި "ވަރަށް އަވަހަށް" ބޭއްވުމަށް އުންމީދުކުރައްވާ ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. ޕާކިސްތާނަކީ އީރާނާ އެކު ގާތް ގުޅުމެއް ބާއްވާ ގައުމަކަށް ވުމުން، މި މައްސަލައިގައި މެދުވެރިއެއްގެ ދައުރު އަދާކުރުމުގެ ފުރުސަތު އެ ގައުމަށް ބޮޑެވެ.

ތުރުކީގެ ރައީސް ރަޖަބް ތައްޔިބު އުރުދުގާން ވެސް ވަނީ ޓްރަމްޕާ އެކު ކުރެއްވި ފޯނު ކޯލަށް ފަހު ބަޔާނެއް ނެރުއްވައިފައެވެ. އެ ބަޔާނުގައި އުރުދުގާން ވިދާޅުވީ، މަޝްވަރާތަކުގައި ލިބެމުންދާ ކުރިއެރުންތަކާ މެދު އަންކަރާއިން ހިތްހަމަޖެހޭ ކަމަށެވެ. އަދި މި އެއްބަސްވުމުގެ ސަބަބުން ހުރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅިން މިނިވަންކަމާ އެކު ދަތުރުފަތުރު ކުރުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެ ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. ނަމަވެސް، އެކަން ކުރާނެ ވަކި ގޮތެއްގެ ތަފްސީލެއް އޭނާ ނުދެއްވައެވެ. ހަމައެއާއެކު، މިސްރުގެ ރިޔާސީ ގަނޑުވަރުން ނެރުނު ވަކި ބަޔާނެއްގައި ވަނީ، ޑިޕްލޮމެޓިކް ފުރުސަތުގެ ބޭނުން ހިފައި، އެއްބަސްވުމަކާ ހަމައަށް އައުމަށް ހުރިހާ ފަރާތްތަކަށް ގޮވާލައިފައެވެ.

މި އިއުލާނަކީ، ދިގުދެމިގެންދާނެ ހަމަލާތައް މެދުކަނޑާލުމުގެ އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމަށް އީރާނަށް ލިބިފައިވާ ވަގުތު ކުޑަތަންވަމުންދާ ކަމަށް ބުނެ ޓްރަމްޕް އިންޒާރުދެއްވި ހަފުތާއެއްގެ ތެރޭގައި އައި ކުއްލި ބަދަލެކެވެ. ޓްރަމްޕް ފަހުން ނޫސްވެރިންނަށް މައުލޫމާތުދެއްވަމުން ވިދާޅުވީ، އީރާނަށް އަލުން ހަމަލާދޭން ފެށުމާ ވަރަށް ގާތަށް އޭނާ ވަޑައިގެންނެވި ކަމަށާއި، ނަމަވެސް އެ ނިންމުން މަޑުޖައްސާލެއްވީ ގަލްފުގެ ގައުމުތަކުގެ އެދުމުގެ މަތިން ކަމަށެވެ.

އެމެރިކާގެ ރައީސް މި ބަޔާން ނެރުއްވާފައިވަނީ، ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ވެރިޔާ އާސިމް މުނީރު އީރާނަށް ކުރެއްވި ކުރު ނަމަވެސް "ވަރަށް ކާމިޔާބު" ދަތުރުފުޅެއް ހޮނިހިރު ދުވަހު ނިންމަވާލެއްވިތާ ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، ފަހުގެ އެއްބަސްވުމަކާ ހަމައަށް އައުމަށް "އުންމީދީ ކުރިއެރުންތަކެއް" ހޯދިފައިވާ ކަމަށެވެ. މުނީރުގެ މި ދަތުރުފުޅަކީ މަޝްވަރާތަކުގެ އެންމެ ފަހުގެ މަރުހަލާގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރި ދަތުރުފުޅެއް ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

މި މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށްދާއިރު، އީރާނުގެ އޮފިޝަލުން ވަނީ އެމެރިކާއާ އެކު މަޝްވަރާކުރުމާ މެދު ތަކުރާރުކޮށް ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފައެވެ. މީގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ، އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމާ ގުޅޭގޮތުން ކުރިން ކުރެވުނު މަޝްވަރާތަކުގެ ތެރޭގައި އެމެރިކާއިން ދެ ފަހަރެއްގެ މަތިން އީރާނަށް އަސްކަރީ ހަމަލާތައް ދީފައިވުމެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އޮތް އިތުބާރު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ކުޑަވެފައެވެ.

އެމެރިކާ އާއި އިސްރާއީލުން އީރާނާ ދެކޮޅަށް އެންމެ ފަހުގެ ހަނގުރާމަ ފަށާފައިވަނީ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 28 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. ނަމަވެސް، މަދު ހަމަލާތަކެއް ފިޔަވައި، އޭޕްރީލް މަހުގެ 8 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން ހަނގުރާމައިގެ ބޮޑުބައި އޮތީ މެދުކެނޑިފައެވެ. މި މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި އެމެރިކާއިން ވަނީ އީރާނުގެ ބަނދަރުތައް ބަންދުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައެވެ. އަދި އޭގެ ރައްދުގައި އީރާނުން ވަނީ ހުރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅި ބަންދުކޮށްފައެވެ. މިއީ ދުނިޔޭގެ އިގުތިސާދަށް އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ފޯރަމުންދާ ކަމެކެވެ.

މި އެއްބަސްވުމަށް އައުމުގައި ދެ ފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ހުރި އެންމެ ބޮޑެތި ހިޔާލުތަފާތުވުންތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ:

  • އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ ޕްރޮގްރާމުގެ މުސްތަގުބަލު ކަނޑައެޅުން.
  • ހުރްމޫޒް ކަނޑުއޮޅީގެ މައްޗަށް އީރާނަށް އޮންނަ ބާރާއި ނުފޫޒު.
  • މެދުއިރުމަތީގެ ސަރަހައްދުގައި އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ ސިފައިން ތިބުމުގެ މުސްތަގުބަލު.
  • ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން ބޭރު ގައުމުތަކުގައި ހިފަހައްޓާފައިވާ އީރާނުގެ ފައިސާތަކަށް އެ ގައުމަށް ވަދެވޭނެ ގޮތް ހެދުން.

މި ކަންކަމަށް ދާއިމީ ހައްލެއް ނުލިބިއްޖެނަމަ، އެއްބަސްވުން ތަންފީޒުކުރުމުގައި ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިދާނެ ކަމަށް މަސްރަހު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ލަފާކުރެއެވެ. އެހެންކަމުން، ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި އިއުލާނުކުރެވޭނެ ކަމަށް ބެލެވޭ ފަހުގެ އެއްބަސްވުމުގައި މި ނުކުތާތަކަށް އެއްބަސްވެވިފައިވާ ގޮތެއް ސާފުވެގެންދާނެއެވެ.