ދުނިޔޭގެ ގިނަ ގައުމުތަކުގެ ކުރިމަތީގައި އިޒްރޭލަކީ މުޖުރިމު ދައުލަތެކެވެ. އިޒްރޭލުގެ ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫއަކީ މުޖުރިމެކެވެ. އެހެންވީމާ އިޒްރޭލާއެކު މުއާމަލާތު ކުރުން ދުނިޔޭގެ ގިނަބަޔަކު މަދުކޮށްފިއެވެ. ހަނިކޮށްފިއެވެ. އެކަމަކު އަރަބި ގައުމުތަކުގެ ތެރެއިން ޔުނައިޓެޑް އަރަބް އެމިރޭޓްސް ފެންނަނީ ތަފާތު ސިޔާސަތެއް ގެންގުޅޭ މަންޒަރެވެ. ހުސްވި ހަފުތާގެ ތެރޭގައި ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ އދ.ގެ ހެޑްކުއާޓަރުގައި ކުރި ތަގުރީރުވެސް ޔޫއޭއީއަކުން ބައިކޯޓެއް ނުކުރެއެވެ. ދެން އިވިގެން ދިޔައީ މިހަފުތާގެ ތެރޭގައި އިޒްރޭލުގެ ބޮޑުވަޒީރު ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ ކުއްލި ދަތުރެއްގައި އަބޫދާބީއަށްގޮސް ޔޫއޭއީގެ ރައީސް ޝައިޚު މުހައްމަދު ބިން ޒައިދާ ބައްދަލުކުރި ވާހަކައެވެ. މި ދަތުރާއި މި ބައްދަލުވުން ދެގައުމުގެ ފަރާތުންވެސް މިހާރު ވަނީ ޔަގީންކޮށްދީފައެވެ. މިވަނީ ކިހިނަކުން ބާވައެވެ. ޔޫއޭއީ އާއި އިޒްރޭލުގެ މި ގުޅުންތަކުގެ އަސްލާއި ބިންގަލާއި ތާރީީޚަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ. ބަލައިލަމާ ބަހީއެވެ.
އިޒްރޭލާއި ޔޫއޭއީއާ ދެމެދު ގުޅުންތައް އުފެދި ބަދަހިވާން ފެށީ 2020 ވަނަ އަހަރު ޔޫއޭއީން އިބްރާހީމީ މުއާހަދާގައި ސޮައިކުރި ހިސާބުންނެވެ. އިބްރާހީމީ މުއާހަދާއަކީ އަރަބީންނާއި އިޒްރޭލާ ދެމެދު ގުޅުންތައް ގާއިމުކޮށް އެގުޅުންތައް ބަދަހި ކުރުމުގެ ނިޔަތުގައި އެމެރިކާއިން ފަރުމާކޮށް އެކުލަވާލާފައިވާ މުއާހަދާއެކެވެ. މި މުއާހަދާގައި ސޮއިކޮށް ޔޫއޭއީގެ އިތުރުން އަރަބި އެހެން ބައެއް ގައުމުތަކުންވެސް އިޒްރޭލާ ގުޅުން އުފައްދާފައިވެއެވެ. އޭގެތެރޭގައި ބަހުރައިނާއި މޮރޮކޯ އަދި ސޫދާންވެސް ހިމެނެއެވެ. އެކަމަކު ސޫދާނުން ވަނީ ފަހުން މި އެއްބަސްވުމަށް އަމަލުކުރަން ފަސްޖެހިފައެވެ. އިބްރާހީމީ މުއާހަދާއަކީ އެންމެ މުއާހަދާއެއް ނޫނެވެ. ކޮންމެ ގައުމަކާއެކުވެސް އިޒްރޭލުން ގާއިމުކުރަނީ ވަކި މުއާހަދާއެކެވެ. މިއީ ރައީސް ޓްރަމްޕާއި އޭނާގެ ދަނބިދަރި ޖަރެޑް ކުޝްނާރ އާއި އިޒްރޭލުގެ ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ ފަރުމާކޮށްފައިވާ އޮނިގަނޑަކަށް ފައްތައިގެން ސޮއިކުރެވޭ މުއާދާއެކެވެ.
އިބްރާހީމީ މުއާހަދާއޭ ކިޔަނީ މިދެންނެވި އޮނިގަޑަށެވެ. ގަލްފުގެ އަރަބި ގައުމުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ފާޅުކަން ބޮޑުގޮތެއްގައި އިޒްރޭލާއެކު މުއާމަލާތު ކުރަމުން ގެންދާ ގައުމަކީ ޔޫއޭއީއެވެ. އިޒްރޭލުން ވަނީ އީރާނުގެ މިސައިލާއި ޑްރޯންތަކުން ދިފާއުވުމަށް ޔޫއޭއީއަށް އަޔަން ޑޯމް ބެޓެރީތަކާއި އެ ބެޓެރީތައް އޮޕަރޭޓްކުރާނޭ ސިފައިންވެސް ފޮނުވައިފައެވެ. އެމެރިކާއިން އިޒްރޭލަށް ފޮނުވާފައި ހުންނަ ސަފީރު މައިކް ހަކަބީ ވަނީ ބައިނަލްއަގުވާމީ މީޑިއާއަށް ދާދިފަހުން މިކަން ކަށަވަރުވެސް ކޮށްދީފައެވެ. ޔޫއޭއީ ފިޔަވައި އަރަބި އެހެން ގައުމެއްގައި އިޒްރޭލުގެ އަޔަން ޑޯމް ނިޒާމެއް ނެތެވެ. އަދި އެނިޒާމު އޮޕަރޭޓް ކުރާނޭ އިޒްރޭލުގެ ސިފައިންނެއްވެސް ނެތެވެ. ޔޫއޭއީގެ ވެރިރަށް އަބޫދާބީއަށް ސިއްރު ދަތުރެއްގައި ނަތަންޔާހޫ ދިޔަކަން އެންމެ ފުރަތަމަ ދުނިޔެއަށް ހާމަކުރީ އިޒްރޭލުގެ ޓީވީއެއް ކަމަށްވާ ޗެނަލް ބާރައިންނެވެ. އެފަރާތުން މި މައުލޫމާތު ހާމަކުރުމާ ގުޅިގެން އިޒްރޭލުގެ އެތެރޭގެ ޖާސޫސީ އިދާރާ ޝިންބެތުން ވަނީ އިޒްރޭލުގެ އަސްކަރީ ސެންސަރޝިޕާ ބެހޭ އިދާރާޔަށް މި މައްސަލަ ހުށައަޅައި ތަހުގީގަކަށް އެދިފައެވެ.
ޝިންބެތުން ބުނަނީ ޗެނަލް ބާރައިގެ ރިޕޯޓާ ގުޅިގެން ނަތަންޔާހޫގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ނުރައްކަލަށް ހުށައެޅިގެންދިޔަ ކަމަށާއި ވެރިންގެ ދަތުރުފަތުރާ ގުޅޭގޮތުން ސަލާމަތީ އިދާރާތަކުން ގެންގުޅޭ އުސޫލުތައްވެސް ބޭޒާރުވެ އެންމެނަށް ހާމަވެފައިވާ ކަމުގައެވެ.
ކޮންމެއަކަސް މިހަފުތާގައި ނަތަންޔާހޫ އަބޫދާބީއަށް ދިޔަ މައިގަޑު ބޭނުމެއް ކަމަށް ފެންނަނީ އިޒްރޭލުގައި އޮކްޓޫބަރު ހަތާވީސް ވަނަ ދުވަހު ބާއްވާ އިންތިޚާބު ކާމިޔާބުކުރެވޭތޯ ނަތަންޔާހޫ ޖަހަމުންދާ މަރުފަލީގައި ޔޫއޭއީގެ ރައީސް ޝައިޚު މުހައްމަދު ބިން ޒައިދުގެ އެއްބާރުލުން ހޯދުމެވެ. ކޮންގޮތަކުން ބާވައެވެ. ހަމާސް ޖަމާއަތުގެ ކޮމާންޑޯއިން 2023 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޫބަރު ހަތެއްގައި އިޒްރޭލުގެ ތެރޭގައި ހިންގި އޮޕަރޭޝަނުގެ މައުލޫމާތު ދުރާލައި ޔޫއޭއީގެ ރައީސް ޝައިޚު މުހައްމަދު ވަނީ ނަތަންޔާހޫއަށް ދެއްވައިފައި ކަމަށް އިޒްރޭލުގެ ނޫސްތަކާއި އިދިކޮޅު ޕާޓީތަކުން ދަނީ ބުނަމުންނެވެ. އެ މައުލޫމާތުތަކަށް ރިއާޔަތްކޮށް ނަތަންޔާހޫ އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއް ނޭޅިކަމަށްވެސް ދަނީ ބުނަމުންނެވެ.
މިތުހުމަތާ ގުޅިގެން ނަތަންޔާހޫގެ މަގުބޫލުކަން ވަނީ ވަރަށް ކުޑަވެފައެވެ. އިންތިޚާބުން އޭނާ ބަލިވާނޭކަން ވަނީ ކަށަވަރުވެސް ވެފައެވެ. އެހެންވީމާ ނަތަންޔާހޫ ބޭނުންވަނީ ޝައިޚު މުހައްމަދު ލައްވައި އެއީ ދޮގެކޭ، ތިމަންނާ އޮކްޓޫބަރު ހަތެއްގެ ހަމަލާގެ ކުރިން ނަތަންޔާހޫއަކަށް ނުގުޅަމޭ ބުނުވުމަށެވެ. އެހެންވީމާ މިދަތުރަކީ ޝައިޚު މުހައްމަދަށް އާދޭސްކުރުމުގެ ދަތުރެކެވެ. ނަތަންޔާހޫގެ ސިޔާސީ ކުރިމަގު ސަލާމަތްކުރުމަށް ޖަހަމުންދާ މަރުފަލީގެ ތެރެއިން ކުރި ދަތުރެކެވެ. ޔުނައިޓެޑް އަރަބް އެމިރޭޓްސްއަށް ނަތަންޔާހޫ ކުރި މިއީ ފުރަތަމަ ދަތުރެއް ނޫނެވެ. ކުރިއަށްމިދާ 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި މިއީ މީޑިއާއަށް ތިލަވެގެން އައިސްފައިވާ ދެވަނަ ދަތުރެވެ. އިޒްރޭލާއި އެމެރިކާ ގުޅިގެން އެންމެ ގަދަޔަށް އީރާނަށް ހަމަލަދެމުންދިޔަ ދުވަސްވަރު ކަމަށްވާ މިއަހަރުގެ މާރޗުމަހުގެ ސައްބީސް ވަނަ ދުވަހުވެސް ނަތަންޔާހޫ ވަނީ ޔޫއޭއީއަށް ސިއްރު ދަތުރެެއް ކޮށްފައެވެ.
އެފަހަރު ދިޔައީ ޔޫއޭއީގެ އެމިރޭޓްތަކުގެ ތެރެއިން އީރާނާ އެންމެ ގާތުގައިވާ އެއް އެމިރޭޓް ކަމަށްވާ އަލްއައިނަށެވެ. އެތަނުގައި ނަތަންޔާހޫ ވަނީ ޔޫއޭއީގެ ރައީސް ޝައިޚު ޒައިދާ ބައްދަލުކޮށްފައެވެ. އެދަތުރު މި ދެގައުމުންކުރެ ގައުމަކުން ކަށަވަރުކޮށްދީފައި ނުވިޔަސް މިދަތުރަކީ ހަގީގަތެއްކަން އެކިކަހަލަ ރިކޯޑުތަކުން ވަނީ ކަށަވަރު ވެފައެވެ.
ކޮންމެއަކަސް މިހިސާބުން ޔޫއޭއީއާއި އިޒްރޭލުގެ މުއާމަލާތު ކުރުންތަކުގެ ތާރީޚަށް ބަލައިލުންވެސް އެދެވިގެންވެއެވެ. ޔޫއޭއީގެ ވެރިރަށް އަބޫދާބީގައި އިޒްރޭލުގެ ޑިޕްލޮމެޓިކް އޮފީހެއް އެންމެ ފުރަތަމަ ގާއިމުކުރީ އިބްރާހީމީ މުއާހަދާގައިވެސް ސޮއިކުރުމުގެ ފަސް އަހަރު ކުރިން 2015 ގައެވެ. ރަސްމީގޮތުން ކޮންމެ ބަޔަކުވެސް އަނެއް ގައުމުގެ ވެރިރަށުގައި އެމްބަސީ ގާއިމުކޮށް ހުޅުވީ 2021 ވަނަ އަހަރުއެވެ. އިޒްރޭލުގެ ރައީސް އިސާކް ހާޒޮގް ވަނީ 2022 ވަނަ އަހަރު ރަސްމީ ދަތުރެއްވެސް ޔޫއޭއީއަށް ކޮށްފައެވެ.
ޔޫއޭއީ ވަނީ 2023 ވަނަ އަހަރު އެގައުމުގެ ތައުލީމީ މަންހަޖުގައި ޔަހޫދީންގެ މިޒަމާނުގެ ތާރީޚުވެސް ރަސްމީކޮށް ހިމަނައި ކިޔަވައިދޭން ފަށައިފައެވެ. ވިޔަފާރިއާއި އިގްތިސާދީ ދާއިރާއިން ގުޅުން ބަދަހިކޮށް އެއްބާރުލުން ދިނުމުގެ އެތައް މުއާހަދާއެއްގައި ސޮއިކުރެވި ދެގައުމުގެ ވިޔަފާރީގެ މިންވަރު އަހަރެއްގެ މައްޗަށް އެތައް ބިލިޔަން ޑޮލަރަކަށް ވަނީ ފުޅާވެސް ކޮށްފައެވެ. މިވަގުތު އިޒްރޭލުގެ އެއަރލައިންތަކުން ޔޫއޭއީއަށް އޮޕަރޭޓް ނުކުރިޔަސް ޔޫއޭއީގެ އެއަރލައިންތައް އިޒްރޭލަށް އޮޕަރޭޓް ކުރަމުން ގެންދެއެވެ. އިޒްރޭލުގެ އެއަރލައިންތަކުންވެސް މިއަހަރުގެ ނޮވެމްބަރު މަހު ޔޫއޭއީގެ އަބޫދާބީއަށާއި ދުބާއީއަށް އަލުން ދަތުރުތައް ފެށުމުގެ ތައްޔާރީތައް ދަނީ ވަމުންނެވެ. އެހެންވީމާ ބުނެވެންއޮތީ މިހެންނެވެ. އިޒްރޭލާމެދު ޔޫއޭއީން ގެންގުޅެމުންދަނީ އަރަބި އަދި އިސްލާމީ އެހެން ގައުމުތަކުން ގެންގުޅެމުންދާ ސިޔާސަތާ ވަރަށްވެސް ތަފާތު ސިޔާސަތެކެވެ.
އިމާދު ލަތީފު
އިޒްރޭލުގެ ރައީސް ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ
އިޒްރޭލުގެ ރައީސް ބެންޖަމިން ނަތަންޔާހޫ
ކޮމެންޓް